|
Plan Zuid
Plan Zuid is de naam van de stadsuitbreiding van Amsterdam uit 1915, bedacht door H.P. Berlage. Dit stedenbouwkundig plan is zowel in architectonisch als in sociaal opzicht een enorm succes. Aan de bouw hebben veel architecten van de Amsterdamse School meegewerkt.
overbevolking Aan het begin van de vorige eeuw werd Hendrik Petrus Berlage door de gemeente Amsterdam benaderd om een uitbreidingsplan voor de hoofdstad te tekenen dat een einde moest maken aan de huisvestingsproblemen de overvolle sloppenwijken. In 1896 had Amsterdam een groot deel van de gemeente Nieuwer Amstel geannexeerd, waardoor verdere uitbreiding naar het zuiden mogelijk werd. Berlages eerste ontwerp had een barokke speelsheid met golvende straten in een parkachtige opzet, maar werd vanwege de lage bebouwingsdichtheid van 40% te duur en niet efficiënt genoeg bevonden. De architect, die voor Plan Zuid nog geen noemenswaardige stedenbouwkundige wapenfeiten op zijn naam had, voltooide het tweede plan in 1915. In tegenstelling tot in het eerste plan, vormden geometrie en monumentaliteit nu de peilers van het project. De indeling bestond voornamelijk uit driehoeken en vijfhoeken. Eenheid en geometrie moesten het ideaal van een klasseloze samenleving communiceren; orde en schoonheid zouden het arbeidersleven verheffen uit de dagelijkse misère. Bouwen op de grootstedelijke schaal van Plan Zuid werd mogelijk door de nieuwe Woningwet, die de onteigening van grond gemakkelijker maakte. De invulling is gedaan door veel belangrijke bouwmeesters uit die tijd, onder wie Michel de Klerk, Pieter Lodewijk Kramer, Jan Gratama, Johannes Christiaan van Epen, Hendrik Th. Wijdeveld, Jan Frederik Staal en Jan Duiker. Met name de Amsterdamse School-architecten waren gewild vanwege de ervaring met lange straatwanden met gedoseerde decoratie. Bovendien konden de meesten van hen zich goed vinden in de socialistische idealen van H.P. Berlage. contrast Het contrast van orde en symmetrie van Plan Zuid met de anarchistische woningbouw van de aangrenzende oudere wijken - zoals de Pijp - is enorm. De Pijp is huis voor huis tot stand gekomen, zonder een overkoepelend idee; de wegen zijn smal, de plattegronden van de panden chaotisch. Plan Zuid (inclusief de Nieuwe Pijp) daarentegen is gebouwd in een streng maar harmonisch patroon van grote verkeerswegen en kanalen. In de Pijp heeft elk huis een andere maat en ander ritme; in Zuid dicteren lange gevelwanden de cadans. "De nieuwe stad is hier geworden tot een eenheid, resultaat ener speciale organisatie; die de oprechte bewondering van stadgenoot en vreemdeling opwekt," jubelde het Algemeen Handelsblad in 1929. Architectonische hoogtepunten in Plan Zuid zijn De Dageraad (9121-1923) van Michel de Klerk en Pieter Lodewijk Kramer; de indrukwekkende gevelwanden op de Vrijheidslaan, onder andere door J. Zietsma en De Klerk; de Amsterdamse School-gebouwen rond het Roelof Hartplein. Befaamd is ook de stemvork-vormige splitsing van de Vrijheidslaan in de Churchilllaan en de Rooseveltlaan. Op het splitspunt staat een standbeeld van Berlage door de Amsterdamse School-beeldhouwer Hildo Krop, op de rug gezien door de Wolkenkrabber van J.F. Staal (1930-1932), het eerste hoogbouwproject van Nederland.  
|
||||||||||
     Hoofdsponsors Architectenweb: (overzicht alle sponsors)
Copyright Architectenweb BV © 2001-2010
|
||||||||||
Roel Griffioen
