27-2-2009
Filmtheater Hilversum

De opdracht: een uitdaging!
In 2005 kregen Moost en Arc2 van de stichting Filmtheater Hilversum de opdracht om een ontwerp te maken voor een bioscoop met drie zalen en een foyer. Het Filmtheater is een vrijwilligersorganisatie en kent een lange traditie in het draaien van kwaliteitsfilms. Het Filmtheater had grote ambities maar beschikte over een klein budget. De uitdaging voor de architecten was om met beperkte middelen toch een gebouw met een warme en feestelijke uitstraling te geven. Een gebouw dat de bezoekers uitnodigt om van het filmbezoek een avondje uit te maken.

De locatie: een nieuw plein voor Hilversum
De locatie voor het Filmtheater was een rommelige parkeerplaats gelegen aan de Herenstraat in het centrum van Hilversum. Het gebied wordt begrenst door de de nieuwe oprit van het winkelcentrum de Hilvertshof.
Door het Filmtheater helemaal in de oksel van de oprit te situeren bleef er aan de voorzijde van het gebouw genoeg ruimte over voor een nieuw plein: het Herenplein.
Inmiddels lijkt het of dit gezellige pleintje er altijd al is geweest.

De ruimtelijke opzet: 3 zalen aan het plein
Aan de voorzijde van het gebouw is een transparante gevel gemaakt die de pleinwand vormt. Achter deze gevel zijn de drie zalen zo gerangschikt dat er ruimte voor de foyer ontstaat. De foyer vormt onderdeel van het plein en het plein loopt door in het gebouw. Het herenplein is de vierde zaal van het Filmtheater, een apart ontworpen venster biedt de mogelijkheid om op een zwoele zomeravond een film op het plein te projecten.
De achtergevel volgt in een vloeiende lijn de curve van de oprit.
De ruimtes die tussen de zalen en de achtergevel ontstaan vormen de ruimtes voor ondersteunende functies zoals filmcabines, keuken en kantoor.
Het gebouw heeft een zeer heldere opzet die voor de bezoekers heel inzichtelijk is: het publiek komt binnen vanaf het plein via de kaartverkoop in de foyer. De foyer biedt direct toegang tot alle drie de zalen die op hun beurt weer een eigen kleur, rood, groen en blauw hebben.
De zalen zijn vanaf het plein goed te zien en in de avonduren ligt het Filmtheater als een lampion aan het plein te stralen.

Het gebouw: hout in de hoofdrol
De bioscoop is geheel in lichte materialen vervaardigd: hout, staal en glas. Uitzondering is de fundering die bestaat uit een betonnen plaat die op het zand is gestort.
Een houten constructie en houtskeletbouw wanden dragen het dak van stalen profielplaat.
Om akoestische redenen zijn de zalen ontworpen als drie doos-in-doos-constructies. De zaalwanden zorgen tevens voor de stabiliteit van het gebouw. De zalen zijn aan de buitenzijde gecapitonneerd met een fluweelzachte stof die voor een aangename sfeer in de foyer zorgt.
De houten kolommen en balken blijven in het zicht en geven structuur aan de foyerruimte. Door de stalen knooppunten van de houtconstructie enigszins uit te rekken ontstaat een elegante detaillering waardoor het dak lijkt te zweven boven de foyer.

De voorgevel van het gebouw is ingevuld met houten kozijnen en HR++ glas, verdeeld over twee lagen.
De positie van de entree wordt subtiel aangegeven door de vouwen in de gevel van de begane grond, dit wordt nog extra benadrukt door de lichtlijn die over het plein en tegen de gevel loopt. De gevel van de verdieping is juist recht en vormt een strakke begrenzing van de stedelijke ruimte van het plein.

De achtergevel is een dichte wand met een aantal kleine ramen voor daglicht. De gevel is gemaakt van eternit ‘schubben’, deze volgen als een schelp de curve van de achterliggende houten gevel en oprit. Bijzonder is dat een van de ramen in de achtergevel in de blauwe zaal uitkomt. Door het raam is vanuit de zaal de Vitus-kerk te zien. Deze zaal met natuurlijke verlichting wordt overdag gebruikt voor lezingen en bijeenkomsten.

Een duurzaam Filmtheater
Bij het ontwerp van het filmtheater is op verschillende manieren gestreefd naar duurzame oplossingen:
- Het gebouw is op een duurzame wijze ingepast in de context doordat het ruimte biedt aan een plein en het geluidsoverlast van de hellingbaan beperkt. De oriëntatie van het gebouw met dichte gevel op het zuiden en transparante gevel op het noorden zorgt voor een lage koellast.
- Het gebouw heeft een hoge gebruikswaarde en is multifunctioneel en kan daardoor ook voor andere activiteiten worden gebruikt.
- Voor het gebouw is op duurzame wijze gebruik gemaakt van materialen door weinig overdaad en luxe te bouwen door het dak en wanden licht te construeren is er weinig materiaal nodig voor constructie en fundering. Het is voornamelijk opgebouwd uit Europees vurenhout met fsc-keur, een hernieuwbare grondstof.
- Het gebouw heeft een duurzaam klimaatconcept: De betonnen vloer wordt opgewarmd met aardwarmte middels een warmtepomp. De foyer wordt geheel verwarmd door dit systeem. De zalen moeten voornamelijk geventileerd worden en gekoeld. De koude lucht van buiten wordt opgewarmd met de warmte van de bezoekers zelf! Uiteraard is het gebouw optimaal geïsoleerd zowel in de gevels, de vloer als het dak.
Om voldoende sfeer en daglicht in de foyer te krijgen hebben we een aantal lichtkoepels in het dak gemaakt. De koepels kunnen tevens worden gebruikt voor natuurlijk ventilatie.
Door het vele daglicht in de foyer is er weinig kunstlicht nodig als de bioscoop overdag open is.
Het kunstlicht dat de kleurige sferen in de avond brengt is van energiezuinige Led-lampen.

Het Filmtheater heeft is nu reeds een jaar open en de enorme toename van het aantal bezoekers laat zien dat de nieuwe behuizing voor het Filmtheater een groot succes is.

ir Mart-Jan Oosterveld
ir Gert-Jan de Jong