21-7-2010
Het nieuwe stadhuis van Waalwijk is een gebouw met twee gezichten. Open en uitnodigend naar de inwoners, krachtig en dynamisch naar passanten op de A59. Dat komt voort uit de locatie: een strook grond langs de snelweg, direct aan het stadscentrum. Om de ‘snelwegstrook’ de allure te geven van een stadhuislocatie en aansluiting bij het centrum te realiseren, was allereerst een stedenbouwkundige context nodig. Met die aanpak kreeg EGM architecten – via een prijsvraag verbonden aan een Europese aanbesteding – de opdracht voor het ontwerp van een stadhuis dat de gemeentelijke dienstverlening vanuit vijf verschillende locaties concentreert op één plek.

Een stadhuis is wezenlijk onderdeel van een democratische gemeenschap. Een plek voor politiek debat. Voor dienstverlening. Vanwege die betekenis en rol is ingezet op een sterke binding met zijn omgeving: het stadscentrum en de snelweg. Vanaf die snelweg, de A59, bieden diagonale zichtlijnen een blik op de contouren van Waalwijks oude centrum. Op de voorgrond het nieuwe stadhuis, met aan de snelwegzijde een hoektoren, een speelse knipoog naar de koepel van de monumentale kerk St. Jan de Doper. De zes verdiepingen tellende kantoortoren springt enigszins uit en is iets scheef, wat de dynamische uitstraling van het gebouw versterkt. Aan de stadzijde, grenzend aan de nostalgische, groene Winterdijk, sluit het nieuwe stadhuis met een geringe bouwhoogte – drie verdiepingen – aan op de centrumbebouwing. De grote, centrale stadshal in het gebouw wekt door het vele daglicht dat via glasstroken in het dak en de glazen gevel binnenvalt, de indruk van een plein. Vanaf de Markt, via het voorplein, tot in de stadshal rijgt zo een reeks van pleinruimtes stad en stadhuis aan elkaar.

De transparantie van het ambtelijke en politieke werk wordt – behalve door het vele glas en de te openen ramen in de gevels in de stadshal – het sterkst gesymboliseerd door de plek van de raadszaal: op de eerste verdieping achter een grote glasgevel. Zo is van buitenaf het politieke debat zichtbaar, dat op zijn beurt inspiratie kan halen uit het zicht op de stad. Zoals het Kropholler raadhuis een huis van de gemeenschap was, wil ook het nieuwe stadhuis dat zijn.

Op de ‘overloop’ en in de stadshal bestaat de gelegenheid recepties en exposities te organiseren die het stadhuis extra levendigheid geven. En zoals bij het Kropholler raadhuis twee beelden van een koe en een os verwijzen naar de veeteelt en de roemrijke leerindustrie, heeft in het nieuwe stadhuis de met leer beklede wand tussen publiekshal en raadszaal dezelfde symbolische betekenis. Het is een wand die uitnodigt om ‘gebruikt’ te worden. Toevoegingen, bijvoorbeeld kunstuitingen, kunnen het gebouw verrijken, laten leven en nog meer verbinden met de lokale samenleving. Het tapijt in de raadszaal is speciaal ontworpen voor deze ruimte en geïnspireerd op het kenmerkende slagenlandschap ten noorden van de Langstraat, de ader die de kern van de gemeente Waalwijk verbindt. De ambtelijke werkgebieden zijn ingericht als activiteitgerichte werkomgeving. De bijzondere inrichtingselementen zijn exclusief voor het gemeentehuis ontworpen.

Het duurzaam ontwerpen van EGM architecten zit in tal van aspecten. De toepassing van betonkernactivering voor de verwarming en koeling. Koude- en warmteopslag in de bodem. Het compacte bouwen rondom de stadshal, wat het oppervlak van de buitengevels beperkt. Maar ook door de ‘lichtstroken’, een tweede horizontale raamstrook op elke verdieping, waardoor het mogelijk is om het daglicht diep en gelijkmatig in de werkvertrekken te brengen. Naast energiebesparing is het positieve effect op het menselijk welzijn een belangrijke reden voor de toepassing ervan. De lichtstroken zijn medebepalend voor het herkenbare uiterlijk van het gebouw met zijn horizontale stroken glas en metselwerk, die de twee gezichten van het gebouw.