9-10-2012
PARKSCHOOL EINDHOVEN
Verbinden en oriënteren binnen een transparant onderwijsgebouw.

De nieuwbouw van spilcentrum Generalenbuurt vormt een binnenstedelijke ontwikkeling in Eindhoven. In het plan wordt de vervangende nieuwbouw van basisschool Rapenland, peuterspeelzaal, kinder- en buitenschoolse opvang onder een dak gebracht. De randvoorwaarden die voorafgaand en in de loop van de planvorming gesteld zijn, vragen om een weloverwogen inpassing van het plan in haar omgeving. De omliggende jaren ’60 bebouwing bestaande uit woningen in twee bouwlagen met een kap diende gerespecteerd te worden. Realisatie van het gehele programma op de locatie van de voormalige basisschool bleek vanuit stedenbouwkundig oogpunt niet wenselijk. Er moest worden uitgeweken worden naar het aangrenzende park. De aanwezige waardevolle bomen op het terrein en de bestaande looproutes naar voorzieningen in de wijk werden leidend voor de positionering van het gebouw. De noodzaak om het parkeren op te lossen op het eigen terrein in combinatie met het behoud van het vele groen heeft geleid tot een ondergrondse parkeerkelder. Niet vanzelfsprekend voor onderwijshuisvesting. De inpassing van het spilcentrum bleek tevens een mini gebiedsontwikkeling.

Het hoofdgebouw met daarin de school en kinderopvang bestaat uit een U-vorm. Deze vormt op stedenbouwkundig niveau de afronding van de aangrenzende woningen in stroken bebouwing. De U beschermt de hoofdspeelplaats die ingekapseld ligt aan de zonnige zuidkant van de locatie. De inrit tot de ondergrondse parkeergarage is opgenomen aan de noordzijde van het gebouw en bevindt zich achter een doorlopende façade. Het paviljoen met daarin de gymzaal, aula en buitenschoolse opvang is afwijkend ten opzichte van het hoofdgebouw gepositioneerd. Op deze manier is dit element met respect voor de waardevolle bomen neergelegd op het terrein. Een loopbrug verbind het hoofdgebouw met het paviljoen. Een doorgaande wandelroute op maaiveld in het park wordt hierdoor gekruist maar tevens gebouwelijk begeleid.

Transparantie
Het plan maakt optimaal gebruik van de aanwezige landschappelijke kwaliteiten. De wisselwerking tussen het park, speelterreinen en onderwijsruimten wordt op verschillende manieren ingezet in het ontwerp. De lange gevels zijn ingezet om transparantie te introduceren op verschillende niveaus. Op de begane grond is de relatie tussen binnen en buiten continu zichtbaar, hier bewegen de allerjongsten zich achter de doorlopende glazen plint. In het paviljoen is de gymzaal op de verdieping geplaatst en de begane grond rondom van glas voorzien, om de relatie met het aanwezige groen in het park te versterken. De verdieping van de school is aan de straatzijde voorzien van horizontale uitsneden in het metselwerk waarachter zich de onderwijszones bevinden. Aan de zuidzijde benadrukt de doorgaande transparante pui de as die het gebouw vanuit de loopbrug doorsnijdt en beide bouwdelen met elkaar verbindt. Het oplopende metselwerk in de gevel accentueert de zichtlijnen vanuit het hoofdgebouw naar de hoofdentrees aan de kopzijden van het gebouw en vanuit het paviljoen naar het park. De stroken gekleurd glas brengen een nuance in de gevel aan waardoor de doorlopende transparantie op subtiele wijze gedifferentieerd wordt. Het paviljoen staat met de voeten in het groen. Glas loopt van vloer tot plafond en één enkele voorzieningenkern ‘draagt’ het volume van de gymzaal binnen een voor het overige open ruimte voor aula en buitenschoolse opvang.

Het intensieve ontwerptraject heeft in samenspraak met de gemeente, gebruikers en omwonenden plaatsgevonden. Gedurende de planvorming is het programma meerdere malen aangepast, onder meer door wijzigingen in leerlingenprognoses. Hierop voortbordurend is de constructieve opbouw uitgevoerd in een volledige staalconstructie met daartussen lichte scheidingswanden, waardoor de ruimtes in de toekomst gemakkelijk heringericht kunnen worden binnen dezelfde contouren en het gebouw aansluit op de voortdurend in ontwikkeling zijnde onderwijsvisies. De constructie staat rondom vrij van de gevel. Hierdoor ontstaat een marge tussen gevel en de eerste kolommenlijn die steeds op scheidingswanden wordt ingevuld met een glaspaneel. Op deze manier ontstaat een doorzichtmogelijkheid langs de gehele binnengevel en krijg het gebouw een bepaalde gelaagdheid. Binnen het gebouw wordt deze transparantie doorgezet, door toepassing van glazen schuifwanden op de scheidingen tussen onderwijsgroepen en de speel-, ontmoetings- en werkplekken binnen het gebouw.

Meubilair
De onderwijsgroepen zijn geschakeld in een heldere structuur. Vanuit de loopbrug doorkruist een verbindingsas het gehele gebouw. In deze transparante zone bevinden zich de voornaamste verkeerszones met zichtlijnen door het hele gebouw. Een reeks van ruimten met verschillende sferen wordt aan elkaar gekoppeld. Het vaste meubilair, dat integraal mee is ontworpen met het gebouw vormt een belangrijk onderdeel in deze ruimten. Op de verdieping vormt het meubel een aaneenschakeling van ontmoetings- en werkplekken voor gezamenlijk gebruik, waarbij de materialen en kleurgebruik zijn afgestemd op het overige interieur. Door de transparantie, open structuur en het concentreren van de vaste kernen ontstaat er een gebouw waarin ontmoeting en beweging zichtbaar gemaakt wordt. De complexiteit van de opgave heeft geleid tot een plan dat onlosmakelijk is gevormd door haar context maar tevens deze context heeft voorzien van nieuwe kwaliteiten. Een gebouw waarin binnen en buiten elkaar continu ontmoeten.