Typische woonwijk nu ‘laboratorium’ voor ‘wilde’ woonideeën

30 mei 2003, 7:54

De vrijheid van Vrieheide
In opdracht van het Heerlense architectuurcentrum Vitruvianum is onlangs een documentaire gemaakt over de architectonische vrijheden van Vrieheide. De uitzending hiervan op L1 staat gepland voor maandag 9 juni 2003 (tweede pinkster-dag).

In het kader van het grotestedenbeleid wil de gemeente ook de historische kwaliteiten van Heerlense wijken vastleggen. Neem Vrieheide. Een typische woonwijk uit de jaren na de Tweede Wereldoorlog, toen de woningnood hoog was. Maar Vrieheide is niet zomaar een wijk. Door de ‘spontane’ bouwkundige aanpassingen kan zijj anno 2002 gelden als een interessant object in de architectuurdiscussie over het spraakmakende manifest ‘Het Wilde Wonen’..

De bewoners van de vele nieuwbouwwijken die in de jaren vijftig en zestig letterlijk uit de grond werden gestampt, hadden niet veel te willen. Je was al blij als je een dergelijke huurwoning überhaupt kreeg toegewezen. Er werd nog gebouwd indachtig het vooroorlogse overheidsbeginsel van de ‘maakbare samenleving’. Dat hield in: veel (beheersbare) standaardbouw. Ook Vrieheide is in beginsel zo’n typische jaren zestigwijk, met zijn lange rijen identieke huizen.

Experiment Maar door de dreigende mijnschade ontwikkelde Vrieheide zich in de ontwerpfase verder dan de standaard nieuwbouwwijk uit die jaren. De Hongaarse architect Peter Sigmond ontwikkelde voor Vrieheide de ’paalwoning’. Een woning met een bijzondere constructie: een cilindervormige kern, met trappen en toiletten als enige drager. Volgens Sigmond kon op die manier de mijnschade beperkt en eventueel zelfs verholpen worden. Het bleef uiteindelijk bij één proefmodel, maar de belangrijkste kenmerken van de paalwoning werden wel in de andere 800 woningen verwerkt.

Bijzonder stukje Heerlen In de jaren zeventig werd het overgrote deel van de woningen verkocht. De eigenaren kregen daarmee de vrijheid om hun woonwensen in te vullen. Tegen de zin van de gemeente weliswaar, die zich geplaatst zag voor de afgifte van vergunningen voor een ratjetoe van uitbreidingen aan woningen. Variatie vierde hoogtij in Vrieheide. Het is juist deze variatie die de wijk in architectonisch opzicht zo interessant maakt. Vrieheide is onbedoeld een nooit vermoede fraaie ‘proeftuin’ voor vergunningvrij en de daaruit voortkomende resultaten. Perfect aansluitend bij het debat over ‘het wilde wonen’ dat in de architectenwe-reld opgeld doet. In alle opzichten dus een bijzonder stukje Heerlen!

L1 tv Documentaire “Verwilderd Wonen”
Datum: maandag 9-6-2003 (tweede pinsterdag)
Tijdstip: 10.55; 12.55; 18.07; 20.07; 22.07 uur

Trefwoorden

vrijheid

1	Architect tot de dood erop volgt dinsdag, 29 september
2	Realisatie gebouw Oopen op Jaarbeursplein Utrecht gaat niet door maandag, 28 september
3	Nominaties Interieur van het Jaar 2026 bekend woensdag, 30 september
4	West Architecten verenigt verleden en heden in Rotterdams herenhuis vrijdag, 25 september
5	Gronings huis voor amateurkunst en cultuur Tumult geopend maandag, 28 september

Andere nieuwsberichten

MVRDV ontwerpt collectie straatmeubilair voor Escofet

2 uur geleden

Voor fabrikant van straatmeubilair Escofet uit Barcelona heeft MVRDV de Barcode Collection ontworpen.

Fenix en Light House winnen Dutch Daylight Award 2026

3 uur geleden

Woensdag zijn in de Metaal Kathedraal in Utrecht de winnaars van de Dutch Daylight Award 2026 bekendgemaakt.

Gelders gemaal uitgebreid en deels herbestemd door Open Kaart

Gisteren, 15:25

In het Gelderse Terwolde is naar ontwerp van Open Kaart een elektrisch gemaal uitgebreid en een voormalig stoomgemaal herbestemd tot ciderij. Op en rond het gebouwenensemble is een nieuwe ‘belevingsroute’ rond de gemalen gemaakt.