Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Biq: gevelontwerp is een spel binnen conventies

10 december 2013, 10:54

Als Biq het voorlopig ontwerp afsluit, heeft het architectenbureau alle materialen en beeldbepalende details al uitgezocht. “Stelposten voor metselwerk zul je bij ons niet tegenkomen”, zegt architect Hans van der Heijden.

Tekst Kirsten Hannema

Op het eerste gezicht lijkt het een siersteen, bovenin de gevels van de door Biq vernieuwde woonwijk Drents Dorp in het Eindhovense Strijp. Maar wie het terra-kleurige betonelement nader bestudeert, ontdekt dat het allereerst een praktische rol vervult; het is de verplichte noodoverstort voor het platte dak.

Verleden niet kopiëren
“We hebben dit voor het eerst in een woningbouwproject in Den Haag gedaan”, vertelt architect Hans van der Heijden. “In eerdere projecten kregen we onze tekeningen van de constructeur terug met allemaal blikken waterspuwers, vol in het zicht. Toen dachten we: laten we het voortaan omdraaien. Laten we die noodvoorziening een eigen vorm geven, die meedoet in het maken van architectuur. Laten we het inzetten om het gevelbeeld te verrijken, als ornament. Hiervan weet je in elk geval zeker dat het niet wegbezuinigd wordt.”

Het is een typisch Biq-detail. Gebaseerd op een beeld dat we kennen van vroeger, maar uitgevoerd met de materialen en technieken van vandaag. “Gevels ontwerpen gaat over het spelen van een spel binnen conventies. Ik vind het wezenlijk dat de gevel verbeeldt wat het gebouw is, dat een huis er uit ziet als een huis. Ook moet er mijns inziens een balans zijn tussen de afzondering van het individu en de interactie tussen gebouw en openbare ruimte. Dus geen glazen gevels – wat dat betreft nemen wij afstand van het modernisme. We zitten ontegenzeglijk in de traditionele hoek. Maar wij verzetten ons tegen de krampachtige pogingen om gevels uit het verleden te kopiëren. Decoratief mestelwerk zoals in de oorspronkelijke huisjes in Drents Dorp, dat krijg je nu nooit meer op die manier gedaan. Beter is het om te zoeken naar een analogie.”

Zekerheden
Die zoektocht begint met een studie naar de architectuur van de plek – Biq werkt vooral aan woningbouwprojecten binnen stadsvernieuwing. Bij het maken van een plan in Den Haag Transvaal ontdekte Van der Heijden dat in deze wijk, gebouwd na 1901, de eerste sociale woningbouw van de stad stond. Nieuw was destijds de portiek, die een grotere maat in de gevel introduceerde, wat in een veel mondainer stadsbeeld resulteerde dan in bijvoorbeeld de Schilderswijk. De nieuwe gevels, die om de vier woningen verspringen, weerspiegelen die maat. Het metselwerk, de kozijnafmetingen en de schuine straathoeken zijn eveneens afgeleid van de bestaande bebouwing.

Hoe je die details precies bepaalt? Van der Heijden: “Wij werken parallel, maken voortdurend schetsjes en testen ondertussen in de computer het effect van repetitie op het straatbeeld. Het voorlopig ontwerp sluiten we af met 1:20 tekeningen; alle materialen en beeldbepalende details zijn dan uitgezocht. Stelposten voor metselwerk zul je bij ons niet tegenkomen. We weten dan al precies welke baksteen uit welke fabriek door de metselaar – met behulp van een modern voegapparaatje – verwerkt gaat worden. Zo houden we grip op het werk van de aannemer en op het budget. Voor een groot deel gaat ontwerpen over het inbouwen van zekerheden.”

Wisselend gevelbeeld
Bij Hessenberg, een project in de binnenstad van Nijmegen, zat het probleem in de ondergelegen parkeergarage. “We moesten voortbouwen op het kolommengrid van de garage – met 5,40 meter een vrij bonkige maat voor de historische omgeving. We zijn toen meteen 1:20 gaan kijken naar de gevels. We hebben repeterende façades ontworpen met staande ramen, in drie breedtematen die wisselen, afhankelijk van het uitzicht en de oriëntatie op de zon. Reliëf was ook belangrijk, omdat de gevels vooral overhoeks worden bekeken. Als je schuin langs de pilasters en betonbanden kijkt, is het beeld heel anders dan frontaal. Wat dit ontwerp voor mij succesvol maakt, is dat als je die gevels bekijkt, je niet weet uit welke tijd ze stammen.”

Trefwoorden

transvaal biq stadsontwerp den haag nijmegen hessenberg biq architecten gevel eindhoven gevelelement strijp

1	Wie betaalt de klimaattransitie? donderdag, 28 mei
2	Kronospan heeft een designcentrum in Milaan donderdag, 28 mei
3	Woningcorporaties moeten niet zelf willen bouwen dinsdag, 26 mei
4	Studio Modijefsky benut potentieel van monumentaal pand aan de Rijn dinsdag, 26 mei
5	Eileen Stornebrink en Willie Vogel winnaars van de Jonge Maaskantprijs 2026 dinsdag, 26 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

TU Delft krijgt een 'coffee and bikes'

5 oktober 2016

Groen licht voor 99 woningen Churchillpark Leiden

21 april 2016

Nieuw bureau voor Hans van der Heijden

30 juni 2014

OMA en Neutelings Riedijk sprekers congres Architectenweb

16 januari 2014

Spiegelgevel biedt ruim uitzicht met privacy

10 december 2013

Sjoerd Soeters: gevel moet herkenning oproepen

6 december 2013

Voorstellen open oproep SfA geselecteerd

16 maart 2012

Awg en biq winnen Architectuurprijs Nijmegen

27 juni 2011

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Nominaties voor de Vakjuryprijs Tilburg Architectuurprijs bekend gemaakt

Gisteren, 14:46

De vakjury van de Tilburg Architectuurprijs 2026 heeft acht projecten voor de Vakjuryprijs genomineerd.

Powerhouse Company debuteert in Midden-Oosten met hoofdkantoor ingenieursbedrijf

Gisteren, 11:53

In Muscat, de hoofdstad van Oman, wordt momenteel gebouwd aan een nieuw hoofdkantoor voor ingenieursbedrijf Bahwan Engineering Company.

Midwerk – hoofdgebouw met houten constructie, hergebruikt stalen skelet in hal erachter

Gisteren, 10:00

Het nieuwe gebouw voor Midwerk aan het Oude Winschoterdiep in Sappemeer is ontworpen door De Zwarte Hond.

INBO ontwerpt woongebouwen aan spoorpark in Amsterdam Nieuw-West

Gisteren, 09:00

Op steenworp afstand van metrostation Postjesweg verrijzen twee woongebouwen naar ontwerp van INBO. Het project is Conrad genoemd, wordt ontwikkeld door VORM en wordt gebouwd door Bot Bouw.

Minder nieuwbouwwoningen in eerste kwartaal dan 2025

Gisteren, 11:06

Er zijn ruim 13.700 nieuwbouwwoningen opgeleverd in het eerste kwartaal van het jaar, meldt het CBS

D66 begint in debat over 'IJstad' in Markermeer, anderen kritisch

Gisteren, 09:10

Een nieuwe drijvende stad genaamd 'IJstad' in het Markermeer, daarvoor vroeg D66-Kamerlid Robert van Asten donderdag aandacht in een debat over woningbouw. "De techniek ligt er, het wachten is op de politiek."